Loading

2023-026 Matrah Artırımı, İşletme Kayıtlarının Düzeltilmesi ve Vergi Borçlarının Yapılandırılmasına İlişkin Kanun Yayımlandı.

12 Mart 2023

(Not: Mali açıklama, makale ve pratik bilgilerin toplu mail olarak paylaşıldığı listemize dahil olmak için sayfamızdaki "e-bültene kaydol" bağlantısını kullanabilirsiniz.) Kaynak göstermeden yayımlanamaz.
 

2023/026

12.03.2023

 

Konu: Matrah Artırımı, İşletme Kayıtlarının Düzeltilmesi ve Vergi Borçlarının Yapılandırılmasına İlişkin Kanun Yayımlandı.

 

Yeni Af Kanunu olarak bilinen 7440 Sayılı “Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” 12.03.2023 Tarih ve 32130 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı.

 

Birçok düzenlemeyi içeren Kanun başlıklar halinde aşağıdaki düzenlemeleri içeriyor.

 

1. Matrah Artırımı.

 

Önceki af kanunlarında olduğu gibi, 7440 Sayılı Kanunda düzenlenen matrah artırımı da gelir vergisi, kurumlar vergisi, KDV ve stopaj kapsıyor.

 

Kanunun 5’inci maddesine göre matrah artımında bulunan mükellefler artırdıkları dönem ve vergi türleri itibariyle incelenemeyecek ve tarhiyata muhatap tutulamayacaklar.

 

Düzenlemeye göre 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılları için matrah artırımında bulunmak mümkün.

 

Kurumlar vergisi yönünden matrah artırımında bulunmak isteyen mükelleflerin ilgili yıllardaki matrahlarını,

 

2018 yılı için %35,

 

2019 yılı için %30,

 

2020 yılı için %25,

 

2021 yılı için %20,

 

2022 yılı için %25 oranında artırmaları gerekli.

 

Bilindiği gibi 2022 yılına ait beyannameler verilmediği için matrah artırımı kapsamına alınıp alınmayacağı Kanun öncesinde sıkça tartışılmıştı.

 

Beyannamelerin verilmemiş olmasından dolayı 2022 yılı matrah artırımı uygulamasından yararlanmak için diğer yıllardan farklı bazı had ve sınırlar belirlendi.

 

Buna göre mükelleflerin 2022 yılı için matrah artırımında bulunabilmeleri için söz konusu kurumlar vergisi beyannamesinde beyan edilen vergiye esas matrahın,

 

-2021 yılı kurumlar vergisi matrahının %122,93 oranında artırılması,

 

-2022 takvim yılı üçüncü geçici vergi beyannamesinde beyan edilen matrahın %40 oranında artırılması,

 

Sonucunda bulunacak tutarın yüksek olanından az olmaması şartı bulunuyor.

 

Dolayısıyla 2022 yılına yönelik olarak matrah artırımında bulunabilmek için hem 2022 yılı matrahının; hem de matrah artırımında dikkate alınacak tutarın yukarıdaki şekilde bulunan tutardan az olmaması gerekiyor.

 

İlgili yıllarda zarar beyan edilmiş olması veya indirim/istisna nedeniyle matrah oluşmamış olması durumunda artırılacak kurumlar vergisi matrahlarının,

 

2018 yılı için 200.000 TL’den,

 

2019 yılı için 215.000 TL’den,

 

2020 yılı için 230.000 TL’den,

 

2021 yılı için 260.000 TL’den,

 

2022 yılı için ise 500.000 TL’den

 

Az olamayacak.

 

Artırılan matrahlar  %20 oranında vergilendirilecek. Ancak ilgili yıllarda beyannamelerini süresinde veren ve tahakkuk eden vergileri zamanında ödeyen mükellefler için bu oran %15 olarak uygulanacak.

 

Örneğin 2018 yılında 1.000.000 TL kurumlar vergisi matrahı beyan eden bir mükellefin artırması gereken 350.000 TL, (beyannamelerinin zamanında verilmiş ve tahakkuk eden vergileri zamanında ödemiş olduğu varsayımıyla) ödemesi gereken tutar ise 52.500 TL olacak.

 

Aynı mükellefin 2018 yılında zarar beyan etmiş olması varsayımına göre ise, artırması gereken matrah 200.000 TL, ödemesi gereken vergi ise 30.000 TL olarak hesaplanacak.

 

Mükellefler artırmak istedikleri yılı kendileri belirleyecek. Yani her yıl için matrah artırımında bulunmak zorunluluğu bulunmamakta. Örneğin sadece tek bir yıl için de, iki yıl için de beş yıl için de matrah artırımı yapmak mümkün.

 

Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin matrah artırımında bulundukları yıllara ait zararların %50’si 2022 ve sonraki yıllarda mahsup edilemeyecek.

 

Artırım sonucunda tahakkuk eden vergilerin tamamının ilk taksit ödeme süresi içerisinde peşin olarak ödenmesi hâlinde, %10 indirim yapılacak.

 

KDV için matrah artırımı ise hesaplanan yıllık KDV toplamının 2018 yılı için %3, 2019 yılı için %3, 2020 yılı için %2.5, 2021 yılı için %2 ve 2022 yılı için %2 oranında artırılması şeklinde yapılacak.

 

Fakat KDV artırımı yapılacak yıllarda hiç beyanname verilmemesi, işlemlerin tamamının istisnalar kapsamında teslim ve hizmetlerden oluşması vb. nedenlerle hesaplanan KDV bulunmaması durumunda, ilgili yıl için kurumlar vergisi matrah artırımında bulunulmuş olması şartıyla artırılan kurumlar vergisi matrahı üzerinden %18 oranında KDV artırımında bulunmak suretiyle uygulamadan yararlanılabilir.

 

Diğer durumlarda ise KDV artırımında bulunmak isteyenlerin kurumlar vergisi matrahlarını artırma zorunluluğu bulunmuyor.

 

Tüm vergi türlerinde (gelir, kurumlar, KDV, stopaj) matrah artırımı için Mayıs ayı sonuna kadar başvuruda bulunmak gerekiyor.

 

7440 Sayılı Kanunun önceki yapılandırma kanunlarından ödeme yönünden en önemli ise matrah artırımına ilişkin vergilerin ikişer aylık dönemler halinde değil aylık dönemler halinde 12 eşit taksitte ödenecek olması.

 

Bununla birlikte, matrah artırımına ilişkin ödenen vergiler kurumlar vergisi yönünden gider yazılamayacak.

 

Matrah artırımı beyannameleri için 1.000 TL’lik damga vergisi alınacak.

 

Matrah Artırımının Devam Eden Vergi İncelemelerine Etkisi:

 

Maddeye göre, matrah artırımında bulunan mükellefler hakkında 12.03.2023 tarihinden önce başlamış vergi incelemelerinin 7 gün içerisinde bitirilmesi gerekiyor. Aksi takdirde incelemeye devam edilemeyecek.

 

İncelemenin bu süre içerisinde bitirilmesi halinde ise artırılan matrahlar, inceleme sonucu bulunan matrah farkı ile kıyaslanacak.

 

2. İşletme Kayıtlarının Düzeltilmesi.

 

İşletme kayıtlarının düzeltilmesi üç düzenlemeyi kapsıyor.

         

a. İşletmede Mevcut Olduğu Halde Kayıtlarda Yer Almayan Emtia, Makine, Teçhizat ve Demirbaşlar:

 

Gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, kendileri veya bağlı oldukları meslek kuruluşlarının tespit ettiği rayiç bedel üzerinden Mayıs ayı sonuna kadar bu kıymetleri defterlerine kaydedebilecekler.

 

Söz konusu emtia, makine, teçhizat için tabi olduğu oranın yarısı esas alınıp KDV hesaplanacak ve sorumlu sıfatıyla beyan edilerek ödenecek.

 

Emtiaya ilişkin KDV’nin indirimi ise mümkün olmakla beraber, makine, teçhizat ve demirbaşa ait KDV ise indirim konusu yapılamayacak.

 

Ayrıca önceki vergi affı Kanunlarından farklı olarak emtiaya ilişkin indirilebilecek KDV iadeye konu edilemeyecek.

 

Kaydedilen bu kıymetler için pasifte bir karşılık hesabı açılacak. Emtia için ayrılan karşılık ortaklara dağıtılması halinde sermayenin unsuru sayılıp vergilendirilmeyecek.

 

b. Kayıtlarda Yer Aldığı Halde İşletmede Bulunmayan Mallar:

 

Yine Mayıs ayı sonuna kadar gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri gayrisafi kar oranını dikkate alarak, fatura düzenlemek ve diğer vergisel yükümlülüklerini yerine getirmek suretiyle kayıtlarını düzeltebilecekler.

 

c. Fiktif Kasa Bakiyeleri ve Ortaklardan Alacaklar:

 

Kurumlar vergisi mükellefleri, 31.12.2022 tarihi itibariyle gerçekte olmayan kasa bakiyeleri ve ortaklardan alacaklı oldukları tutarlar için, Mayıs ayı sonuna kadar vergi dairesine beyan edip, yine bu süre içerisinde söz konusu tutarlar üzerinden %3 vergi ödemek suretiyle kayıtlarını düzeltebilecekler.

 

Düzeltilen tutarlar ve ödenen vergiler, gelir/kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınamayacak.

 

3. Vadesi Gelmiş Olan Kesinleşmiş ya da Dava Aşamasında Bulunan Vergi Borçları Yapılandırılması.

 

Vadesi geldiği halde ödenmemiş ya da ödeme süresi henüz geçmemiş olan kesinleşmiş vergiler ve buna ilişkin cezalar, Kanunda yer alan süre ve şekillerde ödenmesi halinde yapılandırılabilecek.

 

Buna göre vergilerin tamamı ile gecikme faizi ve zammı gibi alacaklar yerine enflasyon oranına göre hesaplanan tutarın ödenmesi durumunda vergi aslına bağlı cezanın tamamının, vergi aslına bağlı olmayan cezanın ise %50’sinin tahsilinden vazgeçilecek.

 

Bir vergi aslına bağlı olmayan vergi cezaları ile idari para cezalarının ise yarısının tahsilinden vazgeçiliyor. Yapılandırma aylık dönemler halinde azami 48 taksit şeklinde yapılacak.

 

Dava aşamasında bulunan ikmalen, resen ve idarece yapılmış olan tarhiyatlarda ise verginin %50’sinin ve cezanın %100’ünün, vergi aslına bağlı olmayan cezalarda ise cezanın %75’inin tahsilinden vazgeçilecek.

 

Ayrıca Kanunun yayım tarihi olan 12.03.2023 tarihi itibariyle, istinaf/temyiz süresi geçmemiş ya da istinaf/temyiz yoluna başvurulmuş tarhiyatlar için verilen en son kararın;

 

i. terkine ilişkin olması halinde vergilerin %90’i ile vergi aslına bağlı cezalarının tamamının,

 

ii. tasdike ilişkin olması halinde vergilerin %10 si ile vergi aslına bağlı cezaların tamamının,

 

tahsilinden vazgeçilecek.

 

Yapılandırmaya ilişkin son başvuru tarihi ise 31.05.2023 olarak belirlenmiş.

 

Ayrıca bu alacaklara ilişkin gecikme faizi, zammı gibi feri alacaklar yerine yine enflasyon oranına göre hesaplanan tutarın ödenmesi gerekiyor.

 

4. İnceleme Aşamasındaki İşlemler:

 

Matrah artırımına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, Kanunun yayım tarihi olan 12.03.2023 tarihinden önce başlamış vergi incelemelerine devam edilecek.

 

İncelemenin tamamlanmasından sonra, tarh edilen verginin %50’si ile vergi aslına bağlı cezanın tamamının, vergi aslına bağlı olmayan cezalar için ise cezanın %75’inin tahsilinden vazgeçilecek.

 

Bunun için ihbarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde başvurarak vergi ve cezaların tahsilinden vazgeçilen kısmı dışında kalan (ödenmesi gereken) kısmı ile gecikme faizi yerine Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın ödenmesi gerekli.

 

Anılan Kanun’a aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

 

https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/03/20230312-1.pdf

 

Bilgilerinize sunarız,
Saygılarımızla.

Yöntem Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş. 

PDF

paylaş

Mali Açıklamalarımıza Ulaşın

Güncel mali açıklamalardan haberdar olmak için kaydolabilirsiniz...