Şirketler Ortaklara Olan Borçlarından Dolayı Borca Batık Sayılır mı? (Konuk Yazar SMMM Hüseyin Yörükoğlu)



Not: Makaleler yazarın kişisel görüşünü ifade etmekte olup kaleme alındığı tarihteki mevzuat düzenlemeleri açısından geçerlidir. Daha sonra meydana gelecek değişimler uygulamada farklılık yaratabilir. Bu nedenle makale tarihini göz önünde bulundurunuz.

03.01.2020

Konu: Şirketler Ortaklara Olan Borçlarından Dolayı Borca Batık Sayılır mı?

Borca batık olma durumu aşağıdaki gibi çeşitli şekillerde tarif edilebilir:

1-Şirketin özvarlığının ekside olması,

2-Şirketin borçlarının toplamının, alacakları toplamları ile şirket mevcutlarının toplamından fazla olması,

3-Şirketin aktiflerinin borçlarını karşılayamaması.

Şirketlerin borca batık olmaları ile ilgili düzenleme TTK 376/3.Maddesinde yapılmıştır. Bu madde de kastedilen şirket aktiflerinin, şirket alacaklılarının alacaklarını karşılamaya yetmemesi halidir.

Yani, bir şirketin borca batık olması için öncelikle şirketin alacaklıları olacak, ikinci olarak da şirketin aktif değerlerinin bu alacaklıların alacaklarını karşılamayacaktır.

Bilindiği üzere kısa ve uzun vadeli şirket borçlarını ana başlıklı olarak;

1-Mali borçlar,

2-Ticari borçlar,

3-Diğer borçlar,

4-Alınan avanslar,

5-Ödenecek vergi ve diğer yükümlülükler,

6-Borç ve gider karşılıkları,

7-Gelecek aylara ait gelirler ve gider tahakkukları,

8-Diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar, olarak tasnif edebiliriz.

Başlıktaki sorumuza dönersek, şirketin ortaklara olan borcu borca batık olmasına yol açar mı?

Yukarıda 3.başlıkta saydığımız “Diğer Borçlar”, herhangi bir ticari nedene dayanmadan meydana gelmiş borçlar olup, bu borçların kapsamında olan “Ortaklara Borçlar” ise işletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla ortaklara olan borçlardır.

Yani, şirketin alacaklıları 3. şahıslar değil, kendi ortaklarıdır.

Örnek olmak üzere, ortaklara borçları yüksek tutarda olan ve uzun vadeli yabancı kaynağı bulunmayan X şirketinin aktif ve pasifi özet olarak aşağıdaki gibidir:

X TİC. LTD. ŞTİ.’NİN ……… YILI ÖZET BİLANÇOSU

AKTİF (VARLIKLAR)  
I-DÖNEN VARLIKLAR   1.359.446,19
II-DURAN VARLIKLAR          4.989,42
AKTİF (VARLIKLAR) TOPLAMI  1.364.435,61
   
PASİF (KAYNAKLAR)  
III-KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR   1.196.961,79
Satıcılara Borçlar       256.000,00
Ortaklara Borçlar   1.163.212,34
Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğ. Yük.         33.749,45
IV-UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR                    0,00
V-ÖZ KAYNAKLAR         -88.526,18
PASİF (KAYNAKLAR) TOPLAMI    1.364.435,61

Bu durumda öz kaynakları -88.526,18 TL, yani negatif olan bu şirket borca batık sayılacak mıdır?

Kanımızca, bu şirketin borca batık sayılmaması gerekmektedir. Çünkü borçlarının büyük bir kısmı ortaklarına olan borçlardır. Yani şirketin alacaklıları ortaklarıdır ve üçüncü kişilerin şirketi mali açıdan zor duruma düşürecek bir baskıları olmayacak ve şirket de borçlarını ödeyememe gibi zor bir durumla karşılaşmayacaktır.

Ancak,  6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 127’nci Maddesinde alacakların ticaret şirketlerine sermaye olarak konulabileceği belirtildiğinden ortakların 1.163.212,34 TL’lik alacağının hepsini ya da bir kısmını şirketin sermayesine ilave etmeleri durumunda şirketin öz kaynakları pozitife dönecek ve şirket borca batık gibi görünmekten kurtulacaktır.

(Hazırlayan: Hüseyin Yörükoğlu, SMMM)