2018-082 İmha Edilecek Malların Değerlemesinde Uyulması Gereken Esaslar.



(Not: Mali açıklama, makale ve pratik bilgilerin toplu mail olarak paylaşıldığı listemize dahil olmak için info@yontemymm.com.tr adresine e-posta gönderebilirsiniz.)     

2018/082

23.11.2018

Konu: İmha Edilecek Malların Değerlemesinde Uyulması Gereken Esaslar.

Vergi Usul Kanunu uyarınca, yangın, deprem ve su basması gibi doğal afetler nedeniyle veya bozulma, çürüme, kırılma, çatlama, paslanma gibi nedenlerle ekonomik değerlerinde önemli bir azalış gerçekleşen malların emsal bedelinin (diğer bir ifadeyle zarar yazılabilecek değer azalışının) tespit edilmesi takdir komisyonları marifetiyle yapılmaktadır.

Yukarıdaki gerekçelerle malın değerinde azalma olabileceği gibi imha edilmesi de gerekebilir.

Takdir komisyonu tarafından takdir edilen emsal bedel, mükellefler tarafından değer düşüklüğüne uğrayan iktisadi kıymetin değeri olarak kayıtlara intikal ettirilir. Değer düşüklüğü ise ilgili dönem kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınır. İmha edilen malların değerleri ise doğal olarak sıfır olarak dikkate alınacak olup maliyet bedeli zarar yazılacaktır.

İmha edilecek malların değerlenmesinde uyulacak usul ve esaslar 496 No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde düzenlenmiştir.

Yıl sonunun yaklaşıyor olması nedeniyle bu konudaki düzenlemeleri tekrar hatırlatmak istedik.

İmha İşleminin Takdir Komisyonu Huzurunda Yapılması Zorunlu Olan Haller.

213 Sayılı Kanunun 267 ve 278’inci maddeleri uyarınca; yangın, deprem ve su basması gibi doğal afetler nedeniyle veya bozulma, çürüme, kırılma, çatlama ve paslanma gibi nedenlerle iktisadi kıymetin imha edilmesinin gerektiği hallerde, emsal bedel ile değerlenecek olan iktisadi kıymet, değerinin ortalama fiyat veya maliyet bedeliyle belirlenmesi mümkün olmadığından, bu kıymetlerdeki değer düşüklüğünün takdir komisyonu marifetiyle yapılması zorunludur.

Emtianın İlgili Bakanlık veya Yetkili Kurum Görevlilerinin Yer Aldığı Bir Komisyon Nezdinde İmha Edilmesi.

Kıymeti düşen emtiadan; son kullanma tarihinin geçmesi veya kalite standartlarına uygun olmaması ya da çevreye ve insan sağlığına zarar verecek nitelikte olması gibi nedenlerle imha edilmesi gerekenler bakımından takdir komisyonunca belirli bir zamanda takdirinin mümkün olmamasına bağlı olarak; takdir komisyonuna başvurulmaksızın ilgili bakanlık veya yetkili kurum görevlilerinin de yer aldığı bir komisyon nezdinde tutanakla tespit edilmek suretiyle malların imha edilebilmesi de mümkündür.

Bu durumda, imha edilecek emtianın niteliğine göre, ilgili mevzuat gereğince yetkili bakanlık veya kurum görevlileri ve bu emtiayı imha etmeye yetkili müessese ile mükellefin temsilcilerinin de yer aldığı bir komisyon nezdinde imha işleminin yapılması ve bu durumun komisyon tarafından tutanakla tespit edilmesi kaydıyla, imha işleminin takdir komisyonu nezdinde yapılması ve mükellefin bağlı olduğu vergi dairesi görevlilerinin söz konusu imha komisyonuna katılımı aranmaz.

Mükelleflerce bu şekilde gerçekleştirilen imha işlemine ilişkin düzenlenen tutanağa dayanılarak gerekli yasal kayıtlar yapılır. Değer düşüklüğünün yasal kayıtlara intikal ettirilebilmesi için ayrıca takdir komisyonu kararı aranmaz. Ancak, söz konusu imha tutanağı ile imha işlemine dayanak diğer belge ve vesikaların istenildiğinde ibraz edilmek üzere mükelleflerce muhafaza edilmesi zorunludur.

Yurt Dışında İmha Edilen Emtianın Durumu.

İhraç edilen emtiadan ticari sebeplerle iadesi gerekenlerin geri getirilme maliyetinin yüksek olması veya hukuki nedenlerle geri getirilememesi ya da bozulma, çürüme, kırılma, çatlama ve paslanma gibi nedenlerle imha edilmesinin gerekmesi durumunda, söz konusu emtianın imha edildiğine ilişkin ilgili ülke mevzuatına göre düzenlenen belgeler esas alınmak suretiyle takdir komisyonu tarafından verilecek karara istinaden gerekli yasal kayıtlar yapılır.

Bu durumda, imha işlemine ilişkin olarak ilgili ülke mevzuatına göre düzenlenen belgelerin istenildiğinde ibraz edilmek üzere mükelleflerce muhafaza edilmesi gerekmektedir.

Bozulma, Çürüme veya Son Kullanma Tarihinin Geçmesi Gibi Nedenlerle Süreklilik Arz Eden İmha İşlemlerine Konu Emtianın Değerlenmesi.

7103 Sayılı Kanunun 10’uncu Maddesi ile Vergi Usul Kanununa 278/A Maddesi eklenmiştir.

Bu madde ile bozulma, çürüme veya son kullanma tarihinin geçmesi gibi nedenlerle imha işlemi süreklilik arz eden mükelleflere özel bir uygulama getirilmiş buna göre mükelleflerin başvurularına istinaden, Kanunun 267’nci maddesindeki takdir işlemine bağlı olmaksızın Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen usul çerçevesinde ve tayin olunan imha oranı dikkate alınmak suretiyle değerlene imkanı getirilmiştir.

Bakanlık bu yetkisini kullanarak 496 No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde uygulamanın usul ve esaslarını belirlemiştir.

Tebliğde uygulama belirli mal grupları ile sınırlandırılmıştır.

Buna göre, uygulama esas itibariyle yurt içinde satışa konu olan ancak raf ömrünün çok kısa olması, bozulması veya son kullanma tarihinin geçmesi gibi nedenlerle iade alınan insan ve çevre sağlığına zararlı olması nedeniyle imha edilmesi mecburiyeti bulunan ve imha işlemleri süreklilik arz eden;

– Her türlü et ve et ürünleri (kıyma, pastırma, sucuk, salam, sosis gibi),

– Her türlü süt ve süt ürünleri (peynir, yoğurt, ayran, kaymak,  tereyağı,  gibi),

– Yumurta,

– Taze sebze ve meyve,

– Pasta, kek, börek, ekmek gibi her türlü unlu mamuller,

– İlgili Bakanlık tarafından ruhsatlandırılan veya ithaline izin verilen insan ve hayvan sağlığı için kullanılan her türlü ilaç ve benzeri emtia,

İçin geçerli olacaktır.

Uygulamadan, münhasıran kazançları bilanço usulüne göre tespit edilen gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri yararlanabilir.

Tebliğdeki düzenlemeye göre bu mükelleflerin yapacakları başvuru tarihinden önceki son hesap dönemine ait bilançolarında yer alan rakamlardan net satışları ile aktif büyüklüğünün aritmetik ortalamasının 10.000.000 TL’nin veya öz sermaye büyüklüğünün 5.000.000 TL’nin üzerinde olması gerekmektedir.

Uygulamadan yararlanmak için tebliğde belirtilen belgelerle yazılı olarak başvurulması gerekmektedir.

Başvurular İdare tarafından bir ön değerlendirmeye tabi tutulacak ve uygun görülmesi halinde imha oranının belirlenebilmesine yönelik gerekli araştırmanın yapılarak sonuçların bir görüş ve öneri raporuna bağlanmasını teminen Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına intikal ettirilecektir.

Görüş ve öneri raporundaki değerlendirmelere bağlı olarak her bir ürün için tespit edilen imha oranı mükellefin kabulüne sunulacak, mükellef tarafından kabul edilmesi halinde ise uygulama başlayacaktır.

İdare ile başvuruda bulunan mükellef arasında tayin olunan imha oranı mükellefin kabul beyanında bulunduğu hesap dönemi ve bu hesap dönemini izleyen beşinci hesap döneminin sonuna kadar (imha oranının iptali durumu saklı kalmak üzere) geçerlidir.

İmha oranının tayinini müteakiben imha işlemlerinde, mükelleflerce her bir ürün itibariyle imha edilen emtianın emsal bedeli sıfır olarak kabul edilmek suretiyle söz konusu emtia değerlenir.

Tayin olunan imha oranı dahilinde gerçekleştirilen imha işleminin, mükelleflerin kendi işletmeleri bünyesinde bulunan atık işleme tesislerinde yapılması halinde, mükelleflerce en az iki nüsha imha tutanağı düzenlenir ve yetkililerce imzalanır.

Tutanakta; tarih, mükellefin adı soyadı/unvanı, vergi dairesi, vergi kimlik numarası, imha yeri ve imha işleminin bu tutanakta adı soyadı, unvan ve imzası bulunan yetkililerin gözetiminde yapıldığına dair ibarenin bulunması zorunludur.

Uygulamadaki diğer detaylar için ekli Tebliğdeki açıklamalara başvurulabilir.

Bilgilerinize sunarız,

Saygılarımızla.

Yöntem Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş.